Hoe buitenspelen en technologie in 10 jaar veranderden

03-06-2026

Tien jaar geleden begonnen Iris en Daniel met Picoo: een spelcomputer zonder scherm, bedoeld om kinderen samen buiten te laten bewegen. Hoe dat precies ging, lees je in ons eerste jubileumverhaal . Dit verhaal gaat over de wereld daaromheen. Want terwijl Picoo groeide, veranderde er buiten ook het nodige, lees je mee?

Kinderen spelen toch gewoon buiten?

In 2015 is de zorg over schermtijd nog een niche-onderwerp. Wetenschappers schrijven erover, maar op schoolpleinen en in directiekamers staat het nauwelijks op de agenda. Buitenspelen is vanzelfsprekend, toch?

Toch zijn de eerste scheuren al zichtbaar. Smartphones worden groter, goedkoper en gewoner. Kinderen die een paar jaar eerder nog buiten voetbalden, zitten nu met een tablet op de bank. Het gaat niet van de ene op de andere dag, maar gestaag, jaar na jaar.

Wie er in die periode voor waarschuwt, wordt vaak niet serieus genomen. Het klinkt als nostalgie. Alsof volwassenen gewoon vergeten zijn hoe het was toen zij jong waren.

De cijfers vertellen een ander verhaal

Inmiddels zijn de cijfers er en die zijn hard.

Het aantal kinderen dat nooit of nauwelijks buiten speelt in hun vrije tijd zonder toezicht van een volwassene groeide in twee jaar tijd met 60 procent: van 260.000 in 2022 naar 416.000 in 2024. Het percentage kinderen dat elke dag buiten speelt zonder volwassene halveerde in diezelfde periode van 25 naar 13 procent. Ter verduidelijking: dit gaat specifiek om buitenspelen zonder toezicht in de vrije tijd, niet om buitenspelen op school of de BSO. (Verian & Jantje Beton, 2024)

Gemiddeld speelt een kind nu 7,2 uur per week buiten, terwijl dat in 2022 nog 9,9 uur was, een afname van bijna 2,5 uur per week. (Verian & Jantje Beton, 2024) De meest genoemde redenen om niet naar buiten te gaan: slecht weer (62 procent), een voorkeur voor digitaal vermaak (39 procent) en te weinig andere kinderen buiten (38 procent). (NOS, 3 april 2024)

Technologie als lokmiddel

In de zomer van 2016 gebeurt er iets opmerkelijks. Pokémon Go verschijnt en plotseling lopen er miljoenen mensen buiten, smartphone in de hand, maar wél buiten. Op 24 juli installeren al meer dan twee miljoen Nederlanders de app. Spelers lopen kilometers om digitale wezens te vangen. Jongeren spreken af in parken. Steden vullen zich op onverwachte tijden met bewegende mensen.

Het duurt een paar maanden. Dan is de hype voorbij en is iedereen weer binnen. Maar de vraag die het oproept blijft: hoe krijg je kinderen structureel naar buiten?

Bewegen is geen bijzaak

Ondertussen stapelt het wetenschappelijk bewijs zich op. Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder stelt dat meerdere studies aantonen dat fysieke activiteit leidt tot een betere doorbloeding van de hersenen, wat cognitieve functies verbetert, waaronder concentratie, geheugen en leerprestaties. (Beweegalliantie, 2024 ) 

Uit onderzoek van het UMC Groningen, de Rijksuniversiteit Groningen en de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt dat zowel één beweegsessie als langdurige fysieke activiteit effectief is in het verbeteren van cognitie bij basisschoolleerlingen, waaronder executieve functies, aandacht en schoolprestaties als rekenen en lezen. (Mullen-Wijnsma et al., 2018, Slim door Gym )

Tegelijkertijd neemt de druk op scholen toe. Leerkrachten worstelen met volle lesroosters, korte pauzes en leerlingen die moeilijk stil zitten. Bewegen en leren worden vaker als tegengesteld gezien, terwijl ze elkaar juist versterken.

In het voortgezet onderwijs is de uitdaging nog groter. Tieners bewegen structureel minder dan jongere kinderen. De motivatie voor sport en spel daalt. Traditioneel buitenspeelgoed houdt de aandacht al helemaal niet vast.

De wereld haalt Picoo in

Wat in 2015 een nichestandpunt is, is nu breed gedragen beleid. Scholen verbieden smartphones. Gemeenten investeren in beweegvriendelijke schoolpleinen. Het ministerie van Onderwijs zet bewegend leren op de agenda. De vraag is niet meer óf kinderen meer moeten bewegen, maar hoe je dat voor elkaar krijgt.

Iris Soute, mede-oprichter van Picoo, zei het al eerder: “Wij zijn niet veranderd. De wereld om ons heen is veranderd.” 

Want terwijl de maatschappij de afgelopen tien jaar langzaam bij draaide, bleef Picoo doen wat het altijd deed: technologie inzetten om kinderen samen buiten te laten bewegen. Schermloos. Zonder wifi. Gewoon buiten, met elkaar.

Tien jaar later rennen kinderen in Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Amerika, Griekenland, Polen, Verenigd Koninkrijk en Zweden met een Picoo controller over het schoolplein. Het argument is sterker dan ooit en Picoo speelt al tien jaar mee.

Benieuwd wat Picoo voor jouw organisatie kan betekenen? Neem contact op via info@picoo.nl of bel 040 24 05 295.

Bronnen

Verian & Jantje Beton. (2024). Buitenspelen in Nederland: onderzoek onder ouders en kinderen. https://jantjebeton.nl/media/pages/medialibrary/8fff6f2d1a-1744010228/rapport-buitenspelen-kinderen-jantje-beton-2024.pdf

NOS. (2024, 3 april). Kinderen zeggen er vrolijk van te worden, toch spelen ze minder buiten. https://nos.nl/l/2515314

Beweegalliantie. (2024). Door regelmatig bewegen zitten kinderen beter in hun vel. https://www.beweegalliantie.nl/actueel/impact-bewegen-op-kinderen-onderzoek

Mullender-Wijnsma, M. J., Hartman, E., De Greeff, J. W., Doolaard, S., Bosker, R. J., & Visscher, C. (2018). Slim door Gym: bewegen en leerprestaties. UMC Groningen, Rijksuniversiteit Groningen & Vrije Universiteit Amsterdam. https://www.bewegenvoorjebrein.nl/beter-leren-en-onthouden/bewegen-en-leerprestaties